بازگشت اسطوره در دو رمان قرن 20 فرانسه: مطالعۀ مقابله‌ای بیش-متنیت و پیش-متنیت در آثار میشل تورنیه و آلن رب گری‌یه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار گروه زبان و ادبیات دانشگاه شهید بهشنی

چکیده

اسطوره همانند یک داستان تعریف می‌شود که ریشه در هویت هر فرهنگی دارد و بر باورهای بشری، هویت فردی یا جمعی با ویژگی ملی-اجتماعی و جهان شمولی تکیه می‌کند. همچنین در اسطوره‌ها از آرزوها، اعتقادات، ارزش‌ها و داستان‌های مبارزه خیر و شر، خودی و دیگری و نکات پندآموز دیگر سخن به میان می‌آید. از سوی دیگر، اسطوره از اهمیت هستی شناسانه برخوردار است، به همین دلیل پژوهشگران با تحلیل اسطوره‌ها به مطالعۀ تکامل ذهن آدمی و چگونگی اندیشیدن او و "در جهان بودگی"اش می‌پردازند. پس پژوهش اسطوره می‌تواند امری تکوینی و تداوم یافته‌تعریف شود که از دغدغه‌های انسان باستان و انسان معاصر می‌گوید یعنی اگر اسطوره‌سازی یکی از قابلیت‌های ذهن انسان است و امکان آفرینش اسطوره‌های جدید را پدید می‌آورد، اسطوره پژوهی هم پرده از بازیافت‌های اسطوره‌های کهن برمی‌دارد. ادبیات نیز نقش بسزایی در انتقال اسطوره دارد چون هر دو، ریشه در تخیل و خلاقیت بشری دارند. خوانش اسطوره‌ها در گونه‌های ادبی مختلف حماسی و غنایی و در نمایش و رمان صورت می‌پذیرد. این جستار به بررسی مقابله‌ای بازیافت امروزی اسطوره کهن در دو رمان از میشل تورنیه با عناوین جمعه یا کرانه‌های اقیانوس آرام و جمعه یا زندگی وحشی می‌پردازد. همچنین، اسطورۀ اودیپ را در دو رمان رب گری‌یه با نام پاک کن‌ها و ازسرگیری با اصل اثر سوفوکل از دیدگاه بینامتنی ژونتی مقایسه می‌کند.

کلیدواژه‌ها


- ژیران، ف. (1375). فرهنگ اساطیر یونان. ترجمۀ ابوالقاسم اسماعیل­پور. تهران: فکر روز.

- گریمال، پی­یر (1367). فرهنگ اساطیر ایران و روم. 2ج. ترجمۀ احمد بهمنش. تهران: امیرکبیر.

- معین، محمد (1364). فرهنگ فارسی. چ7. تهران: امیرکبیر.

- Allemand, R. M. (1997). Robbe-Grillet. Paris: Seuil.

-Bachelard, Gaston (1948). La Terre et les rêveries du repos. Paris: José Corti.

-Backès, Jean-Louis (2002). L’Impasse rhétorique. Paris : PUF.

-Barros, Christopher J. (2010). Voltaire et le sauvage civilisé. San Jose State University.

-Bertin, E. (2003). " Penser la stratégie dans le champ de la communication. Une approche sémiotique". Nouveaux actes sémiotiques. No. 89- 91. Limoges, PULIM.

-Blanchot, Maurice (1969). L’entretien infini. Paris: Gallimard..

-Bornai Zonouzi, Zahra & Mehdi Heydari (2015). "Étude du bon sauvage dans l’univers romanesque de Mondo et Vendredi". Etudes de langue et littérature françaises. vol. 6. éd. 1. l’été et l’automne. pp. 33-48.

-Bouloumié, Arette (1986). "Tournier face aux lycéens". Magazine littéraire. No. 226. janvier.

-Brunel, P. (1995). Butor, L’emploi du temps. Paris : PUF.

--------- -  & et al. (1988). Dictionnaire des Mythes littéraires. ed. du Rocher. Paris..

-Corpet, Olivier (Choisis et présentés par) (2001). Le Voyageur. Textes, causeries et entretiens. Paris : Christian Bourgeois Editeur.

-Côté, Sébastien (2013). " Le mythe du bon sauvage dans la littérature française (XVIe -XVIIIe siècles) ". https://carleton.ca/french/wp-content/uploads/4214_5405Sebastien.pdf.

-Defoe, Daniel (1959). Vie et aventures de Robinson Crusoé. Paris: Librairie Gallimard. Coll. "La Pléiade".

Dacharly, Mapangou (2012). La fiction romanesque de la postmodernité et ses labyrinthes : l’exemple des textes d’Alain Robbe-Grillet (France, 1922-2008), de Juan Jos´e Saer (Argentine, 1937-2005) et de Boubacar Boris (S´en´egal, 1946-). Littératures. Université Paris-Est, 2012. Français. ¡ NNT : 2012PEST0014 https://halshs.archives-ouvertes.fr/tel-00839137/document.

-Galeazzi, Juliette (2012). " Rousseau, visionnaire tourmenté". Comment naissent les idées nouvelles ?, éd. Siences humaines, n°238, 2012/6, p. 62, magazine en ligne, https://www.cairn.info/magazine-sciences-humaines-2012-6-page-45.htm.

Genette, Gérard (1976). Mimologiques: voyage en Cratylie. Paris: Editions du Seuil.

- ----------------- (1982). Palimpsestes. La littérature au second degré. Paris: Editions du Seuil. Coll. "Poétique".

-Haji Hassan Arézi, Ghazaleh (2013). "La thématique spatio-temporelle dans Vendredi ou les limbes du Pacifique de Michel Tournier et Le chercheur d'or de Jean-Marie Gustave Le Clézio". Recherches en Langue et Littérature Françaises Revue de la Faculté des Lettres. année 6. No.10. L’hiver et printemps. pp. 49-76.

-Morrissette, Bruce (1953). Clefs pour Les Gommes. Ed. Minuit: Paris.

- ---------------------- (1963). Les Romans de Robbe-Grillet. Minuit.

-Riffaterre, Michael (1979). "Sémiotique intertextuelle: l'interprétant". Revue d'esthétique. No.1-2. Paris.

-Robbe-Grillet, A. (1953). Les Gommes. Minuit: Paris.

---------------- - (2001). La Reprise. Minuit: Paris.

Tournier, Michel (1972). Vendredi ou les limbes du Pacifique. Paris: Gallimard.

- --------------------- (1977). Vendredi ou la vie sauvage. Paris: Gallimard.

Vries, J. (de) (1958). Diogène. No. 22. Paris.