بازگشت اسطوره در دو رمان قرن 20 فرانسه: مطالعۀ مقابله‌ای بیش-متنیت و پیش-متنیت در آثار میشل تورنیه و آلن رب گری‌یه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار گروه زبان و ادبیات دانشگاه شهید بهشنی

چکیده

اسطوره همانند یک داستان تعریف می‌شود که ریشه در هویت هر فرهنگی دارد و بر باورهای بشری، هویت فردی یا جمعی با ویژگی ملی-اجتماعی و جهان شمولی تکیه می‌کند. همچنین در اسطوره‌ها از آرزوها، اعتقادات، ارزش‌ها و داستان‌های مبارزه خیر و شر، خودی و دیگری و نکات پندآموز دیگر سخن به میان می‌آید. از سوی دیگر، اسطوره از اهمیت هستی شناسانه برخوردار است، به همین دلیل پژوهشگران با تحلیل اسطوره‌ها به مطالعۀ تکامل ذهن آدمی و چگونگی اندیشیدن او و "در جهان بودگی"اش می‌پردازند. پس پژوهش اسطوره می‌تواند امری تکوینی و تداوم یافته‌تعریف شود که از دغدغه‌های انسان باستان و انسان معاصر می‌گوید یعنی اگر اسطوره‌سازی یکی از قابلیت‌های ذهن انسان است و امکان آفرینش اسطوره‌های جدید را پدید می‌آورد، اسطوره پژوهی هم پرده از بازیافت‌های اسطوره‌های کهن برمی‌دارد. ادبیات نیز نقش بسزایی در انتقال اسطوره دارد چون هر دو، ریشه در تخیل و خلاقیت بشری دارند. خوانش اسطوره‌ها در گونه‌های ادبی مختلف حماسی و غنایی و در نمایش و رمان صورت می‌پذیرد. این جستار به بررسی مقابله‌ای بازیافت امروزی اسطوره کهن در دو رمان از میشل تورنیه با عناوین جمعه یا کرانه‌های اقیانوس آرام و جمعه یا زندگی وحشی می‌پردازد. همچنین، اسطورۀ اودیپ را در دو رمان رب گری‌یه با نام پاک کن‌ها و ازسرگیری با اصل اثر سوفوکل از دیدگاه بینامتنی ژونتی مقایسه می‌کند.

کلیدواژه‌ها