تحلیل روایی عیاران و ارایه الگوی معنایی آن براساس ابومسلم نامه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد دورود

چکیده

اتیک یا اخلاق مرامی زمانی است که کنشگر براساس فضایِ ارزشیِ مشخص، اساس حرکت خود را بر رفع نیاز دیگری قرار می­دهد و از این طریق، راهی به‌سوی «بازتعریف» خود می­یابد. گفته‌پردازی در گفتمان­های موجود در جامعه و فرهنگ ریشه دارد که بر اثر استفاده در طول زمان، درون یک فرهنگ نهادینه شده­اند. جوان‌مردان و عیاران گروهی اثرگذار در تاریخ اجتماعی ایران محسوب می­شوند. حضور و رواج مرام و منش جوان‌مردان در بین عامه، در هنر و ادبیات عامیانه که قصه جزئی از آن است، منعکس شده است. پژوهش حاضر براساس رویکرد نشانه- معناشناسی، به بررسی گفتمان عیاران، نظام معنایی برنامه­محور و مجاب­سازی درابومسلم­نامه پرداخته و بر این فرضیه استوار است که کنشگر عیار با نظام ارزشی و آیینی خود، از سایر عامل­های کلامی متمایز می­شود. عیار با قرار گرفتن در منطق و محاسبات نظام برنامه­محور، کنش اصلی را به نفع دیگری به‌انجام می­رساند. دروغ و مجاب­سازی با ارزش­گذاری­های متفاوت، ابزارهای کاربردی و استراتژی­های وی محسوب می­شوند؛ بنابراین، جدایی بین نظام مجاب­سازی و برنامه­محور ایجاد نمی‌شود. از سویی، کنش عیار امری مرامی و ارادی است. بررسی وضعیت‌های عاطفی و فضاهای ارزشی که «خواستن» عیار را شکل می­دهند، بخش دیگری از پژوهش است.

کلیدواژه‌ها