مطالعه‌ی تطبیقی شیوه‌ی روایت در فیلم‌های ساختار زمانی نو و نگارگری ایرانی (نمونه‌های موردی: فیلم‌های شب روی زمین و کد زمان با شاهنامه و فالنامه طهماسبی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری پژوهش هنر، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران

2 دانشیار هنرهای تجسمی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران

چکیده

ساختارهای زمانی نو یا روایت‌های مدولار در سینما به‌‌لحاظ شیوة روایت، قواعد عام زمانی حاکم بر سینمای کلاسیک را وانهاده‌ و به‌نحو متمایزی به روایت داستان ‌پرداخته‌ است. از سویی ویژگی‌های خاص بصری در نگارگری ایرانی، ازجمله فضای چندساحتی تقسیم ‌قاب و نمایش رخدادهای متعدد به‌طور هم‌زمان، به‌چشم می‌خورد که به‌لحاظ ساختاری و شیوة روایت مشابهت‌هایی با فیلم‌های مذکور دارد.  هدف این پژوهش مطالعة شیوة روایت و ویژگی‌های بصری فیلم‌های ساختار زمانی نو و مقایسة‌ آن با ساختار تصویری نگارگری ایرانی با تأکید بر نمونه‌های دورة صفوی بوده است. پرسش پژوهش این است که چه ویژگی‌های مشترکی از نظر شیوة روایت میان فیلم‌های ساختار زمانی نو و نگارگری ایرانی وجود دارد. چارچوب نظری این پژوهش برای مطالعة شیوة روایت برپایة پژوهش‌های دو نظریه‌پرداز مشهور حوزة روایت در سینما، آلن‌ کامرون و دیوید بوردول، استوار است. نمونه‌های مورد مطالعه هم ‌فیلم‌های شب روی زمین و کد زمان و نگاره‌هایی از نسخ‌ شاهنامه‌ و فالنامة طهماسبی بوده است. روش تحقیق توصیفی ـ تحلیلی و تطبیقی بوده و گردآوری اطلاعات نیز با بهره‌گیری از اسناد مکتوب و مشاهدة مستقیم صورت گرفته است. یافته‌ها نشان می‌دهد به‌لحاظ ساختاری و بصری مشابهت‌هایی میان فیلم‌های مورد مطالعه و ویژگی‌های بصری نگاره‌های ایرانی وجود دارد؛ ازجمله روایت غیرخطی و عدم توالی رویدادها، وجود فضای چندساحتی و نمایش توأمان زمان‌های متعدد، روایت داستان‌های درهم‌تنیده به‌طور هم‌زمان با تعدد شخصیت‌ها، تعدد زوایا و منظرهای چندگانه. 

کلیدواژه‌ها