تحلیل نظام های معنایی گفتمانی در کتاب تصویری ورود

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه هنر، دانشکدة عمران، معماری و هنر، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد شهر قدس، گروه گرافیک، تهران، ایران

3 استادیار گروه هنر، دانشکدة عمران، معماری و هنر، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

چکیده

کتاب­ تصویری رسانه­ای است ساخته‌شده که به‌طور عام از دو نظام زبانی تصویر و نوشتار بهره می­برد که در نمونه­هایی، کتاب فقط به زبان تصویر یا به‌اصطلاح بی­کلام است. بهره‌گیری از نظام­های زبانی جریان ارتباطی را ایجاد می­کند و این یعنی نظام­های معنایی مختلف امکان شکل­گیری می­یابد. نظام­های گفتمانی با توجه به ویژگی­های نشانه‌معنایی حاکم بر آن­ها، به سه دستة کلی هوشمند یا برنامه­مدار، احساسی یا تعاملی و رخدادی یا تصادفی تقسیم می­شود. پرسش ما این است که در ساختار تجسمی کتاب­های تصویری­ تا چه اندازه می­توان این سه نظام­ معنایی را براساس الگوی نشانه‌معناشناسی نوین قابل تحلیل دانست. در برخی از کتاب‌های تصویری، به‌دلیل ویژگی تصویری­تألیفی آن­ها، می­توان هر سه نظام­ معناشناختی اشاره‌شده را در کلیت کتاب بازشناخت. برای اثبات این ادعا و همچنین تحلیل رویکرد خویش، کتابی تصویری با همین ویژگی باعنوان ورود اثر شان تن به‌عنوان مورد مطالعاتی برگزیده ­شده است. با تحقیق دربارة بخشی از سازمان‌دهی تجسمی کتاب مذکور دریافت شد که سوژه می­تواند در بخش­هایی از کتاب تصویری ورود هر سه نظام روایی، تعاملی و رخدادی را به­طور هم­زمان مورد خوانش قرار دهد. این تنوع در عرضة نظام­های گفتمانی سوژه را در معناسازی و هویت­سازی­های پی­در­پی و گاه متضاد قرار می­دهد که به­طور متناوب بازسازی می­شود؛ به همین دلیل سوژه هویتی چندپاره و تمرکززدا پیدا می­کند که وابسته به خوانش (بازنمایی) دیداری در سطح گفتمانی است.

کلیدواژه‌ها