تحلیل فرایند تعلیق به واسطۀ رمزگان هرمنوتیکی– معمایی در روایت پیش رونده (مطالعۀ موردی روایت پلیسی- جنایی)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین،‌ ایران

2 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)،‌ قزوین، ایران

چکیده

در نگاهی کلی، ‌روایت­ها به دو دستة پیش­رونده (در­حال حرکت) و ایستا (ثابت) تقسیم می‌شوند. روایت­های پیش­رونده، متون زبان­بنیادِ تعلیق­واری هستند که ابزارهای روایی مختلفی باعث ایجاد انتظار و کشش روایت در آن‌ها می­شود. یکی از نمونه‌روایت­های پیش­رونده رمان پلیسی است که هماهنگی و یک‌پارچگی میان عناصر شکل­دهندة متن معیار مناسبی برای فهم و لذت مخاطب است و مراد از یک‌پارچگی، استفاده از الگوهایی خوانا و طبیعی برای آشناسازی آن نزد مخاطب است. بر همین اساس، در این جستار تلاش شده ­است ضمن واکاوی سازه‌های روایی دو گونة روایت (پیش­رونده و ایستا) به مطالعۀ زیربنای عنصر تعلیق در رمان پلیسی پرداخته شود. برای اعتبار علمی یافته­ها، نظریۀ رمزگان هرمنوتیکی رولان­ بارت اساس تحلیل قرار گرفت و با ردگیری رمزگان هرمنوتیکی ـ معمایی در رمان پلیسی با بررسی نمونة ­موردی چند اثر، فرایند شکل‌گیری، انسجام و معناسازی طرح در این­گونه روایت بررسی شد. نتایج پژوهش نشان داد ساختار تعلیق ­منحصراً در رمان پلیسی متشکل از انسجام عناصر روایی ـ معنایی (رمزگان روایی) شامل «بازشناسی معما»، «پراکندن سرنخ‌ها»، «به‌تأخیر انداختن پاسخ»، «ارائة راهنمایی‌های دروغین» و «بازنمایی حقیقت» است.

کلیدواژه‌ها