برساخت سوژه‌ی گفتمانی در رمان نوجوان سایه هیولا

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکترای زبان و ادبیات فارسی (ادبیات غنایی)، دانشگاه شیراز، شیراز،‌ ایران

2 استاد زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شیراز،‌ شیراز، ایران

چکیده

رمان نوجوان عرصة نفوذ و قدرت دیدگاه‌ها و گفتمان‌هایی است که بیشتر آن‌ها توسط نویسنده در متن رمان‌ها اِعمال می‌شود. در رمان نوجوان، نوجوانی براساس بسترهای اجتماعی و فرهنگی تعریف و بازتعریف می‌شود و همین مسئله مطالعة سوژگی را بااهمیت می‌کند. بنابر نظر فوکو، سوژه‌ها در روابط قدرت و فراتر از آن، گفتمان‌هایی که آن‌ها را احاطه کرده‌اند، شکل می‌گیرند و این فرایندهای گفتمانی نوع سوژة برساخته در اثر را مشخص می‌کنند. در این پژوهش نیز، سوژة نوجوان در رمان سایة هیولا بر همین مبنا بررسی شده است. برای این منظور، براساس روش نشانه‌شناسی اجتماعی، نشانه‌ها در بافت اجتماعی (کنش‌های گفتاری و بدن) و بافت متنی (نشانه‌های زبانی، زیبایی‌شناختی و بینامتنی)، به‌طور جداگانه تحلیل شده‌اند. از بررسی نشانه‌ها در این اثر چنین برمی‌آید که سوژه، سوژه‌ای گفتمانی است که در محور گفتمان مادرانگی و ایثار، زنانگی و تسلیم، برساخته شده است. سوژة نوجوان در این رمان بیشتر در گفتمان‌هایی برساخته شده  که متضاد هویت نوجوانی است و می‌تواند سوژه را به‌سمت بزرگ‌سالی (زنانگی) زودهنگام سوق بدهد.

کلیدواژه‌ها